Wolmanzouten

Uitnodiging aan Heilijgers Bouw BV

Ons kenmerk: Sidha/26015/br.

Betreft:

Uitnodiging voor een afstemmend gesprek op 3 februari 2005 om 20.00 uur in het Sidhadorp te Lelystad over de schadeclaimprocedure die moet leiden tot verwijdering van al het met arseenzuur en chroomtrioxide (chroom VI) besmette gewolmaniseerd hout van de woningen, ondergrond e.d.

Geachte heer Ruitenbeek,

Allereerst wil ik u bedanken voor het fijne telefoongesprek dat ik op 25 januari j.l. met u heb mogen voeren over de gerezen problematiek rondom de met CCA-zouten geïmpregneerde gevelbekledingen van de woningen in plan Sidhadorp, Waterwijk Zuid te Lelystad.

Zoals toegezegd laat ik u hierover de volgende schriftelijke bewijsstukken toekomen.

Bijgevoegd vindt u:

1. Het voorblad, pagina 1, 4, 5 en 6 uit uw handleiding "Voor het onderhoud en gebruik van uw houtskeletwoning gelegen in het plan Sidhadorp, Waterwijk Zuid te Lelystad" van oktober 1987 ( 5 pagina's ).

Ik verzoek u kennis te nemen van de inhoud en die inhoud hier als herhaald en ingelast te beschouwen.

In betreffende handleiding schrijft u letterlijk het volgende:

• de opbouw van de buitenwanden is als volgt: een western red cedar gevelbekleding (geïmpregneerd met CCA-zouten, het z.g. wolmaniseren).
• Gevelbekleding, waarschuwing: behandel het hout nooit met een of ander afwerkingsprodukt. Voor de duurzaamheid is dit beslist niet noodzakelijk en u houdt uw gevel "onderhoudsvrij".

In deze handleiding heeft u de bewoners van deze gewolmaniseerde woningen in Sidhadorp niet gewaarschuwd voor de gevaren die zijn verbonden aan de genotoxische carcinogene stoffen arseenzuur en chroomtrioxide (chroom VI) waarmee het hout is geïmpregneerd en die met langsstromend regen- of spuitwater mee uit het hout komen en daarmee de bodem, klinkers, geteelde groente, e.d. besmetten.

Ook hebt u de bewoners niet gewaarschuwd dat in geval van brand zo'n 50% van het arseen in de lucht vrijkomt voornamelijk in aerosol-gebonden deeltjes. De massa mediane diameter van die deeltjes varieert tussen ca 0,3 en 3 µm en bedraagt gemiddeld 1,1 µm. Uit metingen van arseen in aerosol in Nederland (Van Jaarsveld en Onderdelinden, 1986) blijkt dat in landelijke omgevingen arseen overwegend tot de fijnste aerosolfractie behoort (massamediaan ca 0,4 µm en 85% beneden 1 µm) 0).
Dit betekent dat in geval van brand van een of meerdere woningen in Sidhadorp er een acuut levensgevaar voor alle bewoners ontstaat.
Dit des te meer in geval van brand benevens arseen-deeltjes ook nog chroom VI verbindingen naar de lucht zullen worden uitstoten en betreffend in water oplosbaar arseen en chroom VI met bluswater mee de gehele omgeving ernstig zal besmetten met arseenzuur en chroomtrioxide (chroom VI).
Dit omdat de wettelijke voorgeschreven kelders voor het opvangen van dit met arseenzuur en chroom VI vergiftigde bluswater niet aanwezig zijn.  

Wolmanzouten bevatten: 1)

• 374 g/l arseenzuur.
• 532 g/l chroomtrioxide (chroom VI zuur).
• 188 g/l koper II oxide.

Wat zijn de kenmerken van arseenzuur en chroomtrioxide 2) :

• arseenzuur (arseen) is een zwarte lijststof voor water, bodem en lucht
• chroomtrioxide (chroom VI) is een zwarte lijststof voor lucht

Deze zwarte lijststoffen zijn zo gevaarlijk dat in internationaal verband is besloten dat in het milieu brengen ervan gezien van stofeigenschappen, zoals giftigheid - waaronder carcinogeniteit, mutageniteit en teratogeniteit - afbreekbaarheid en (bio)accumulatie, die een ernstig risico inhouden, via een maximaal brongerichte aanpak met de best bestaande techniek moet worden voorkomen.

Arseenzuur en chroomtrioxide (en hun zouten daarvan) zijn de meest kwalijke kankerverwekkende verbindingen die wij kennen.
Er zijn 4- klassen aan kankerverwekkende stoffen.
Arseenzuur en chroomtrioxide vallen in de zwaarste klasse, de klasse 1 van kankerverwekkende stoffen 3)4) .

Chroomtrioxide en arseenzuur zijn ook nog genotoxisch hetgeen inhoudt dat deze stof geen veilige drempel kent. Het eenmaal in je leven binnenkrijgen van één molecuul chroomtrioxide en/of arseenzuur kan op termijn al kanker veroorzaken.

Arseenzuur en chroomtrioxide zijn ook nog verdacht reprotoxisch, hetgeen inhoudt dat het toxische effecten (o.a. impotentie, fertiliteitproblemen, menstruatiestoornissen, testiskanker) en/of toxische effecten op het geslacht via vrouwen en/of mannen (o.a. miskramen, ontwikkelingsstoornissen, doodgeboorte) en afwijkingen op het nageslacht als gevolg kunnen hebben 5) .

Chroomtrioxide (chroom VI-verbindingen) is ook een voortplanting giftige stof en kan schadelijk zijn via borstvoeding volgens de criteria van bijlage VI bij richtlijn nr. 67/548/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen van 27 juni 1967 6) .

Ingevolge die Europese richtlijn moet chroomtrioxide ook nog worden geclassificeerd als categorie 1 en 2 mutageen, hetgeen minuscule veranderingen kan aanbrengen in het DNA-molecuul bij de mens 7) .

Arseenzuur en chroomtrioxide lossen goed op in water en kunnen ons lichaam via een drietal routes binnendringen 8)9)

• via de lucht (ademhaling)
• via de huid (aanraking)
• via het maagdarmkanaal (besmette voeding)

en zijn daarom levensgevaarlijk. Asbest is een bagatel vergeleken met deze stoffen.  

Vroeg of laat komt al het arseen en chroom dat tijdelijk in het geïmpregneerde hout zit opgeborgen in opgeloste vorm als arseenzuur en chroomtrioxide vrij in ons oppervlaktewater, grondwater en drinkwater terecht.

Gewolmaniseerd hout bevat: 10)

• 3000 mg/kg arseen.
• 6000 mg/kg chroom VI.

Per m 3 hout (500 kg. Hout) is dat:

• 1.500.000 mg = 1.5000.000.000 µg arseen
• 3.000.000 mg = 3.000.000.000 µg chroom.

Het grondwater is ernstig verontreinigd als het boven de interventiewaarde zit. De interventiewaarde bedraagt voor resp. arseen en chroom 11)

• arseen 60 µg/l
• chroom 30 µg/l

Een kuub gewolmaniseerd hout verontreinigd dus op termijn:

• 25.000.000 liter water met arseen boven de interventiewaarde.
• 100.000.000 liter water met chroom boven de interventiewaarde.

Voor al deze gevaren heeft uw bedrijf in uw handleiding de bewoners van deze gewolmaniseerde woningen in Sidhadorp niet gewaarschuwd.

Bijgevoegd vindt u verder:

2. Blz. 1, 52, 53, 54 en 55 uit het Indicatief Meerjarenprogramma Milieubeheer 1986-1990 van de Tweede Kamer der Staten Generaal, vergaderjaar 1985 -1986, 19204 nrs 1-2 ( 5 pagina's )

Ik verzoek u kennis te nemen van de inhoud en die inhoud hier als herhaald en ingelast te beschouwen.

Arseen (arseenzuur) is al vanaf 1986 een zwarte lijststof voor water, bodem en lucht en chroom VI (chroomtrioxide) is vanaf 1986 een zwarte lijststof voor lucht. Deze zwarte lijststoffen zijn zo gevaarlijk dat al in de jaren 80 veelal in internationaal verband is besloten dat in het milieu brengen van deze stoffen gezien de stofeigenschappen, zoals giftigheid- waaronder carcinogeniteit, mutageniteit en teratogeniteit - afbreekbaarheid en (bio)accumulatie, die een ernstig risico inhouden via een maximaal brongerichte aanpak met de best bestaande techniek moet worden vermeden.

Dit Internationaal beleid heeft de Staat der Nederlanden met het door de Tweede Kamer der Staten-Generaal goedgekeurde Indicatieve meerjarenprogramma milieubeheer 1986 - 1990 overgenomen.

In dit Indicatieve meerjarenprogramma milieubeheer 1986 - 1990 staat letterlijk de volgende tekst:

• Arseen is een zwarte lijststof voor water, bodem en lucht.
• Chroom VI is een zwarte lijststof voor lucht.
• In het milieu brengen van deze zwarte lijststoffen dient gezien hun milieuschadelijke eigenschappen vermeden te worden.
• onder milieuschadelijkheid wordt verstaan stofeigenschappen, zoals giftigheid - waaronder carcinogeniteit, mutageniteit, teratogeniteit, afbreekbaarheid en (bio)accumulatie, die een ernstig risico inhouden.
• Zwarte lijststoffen worden op grond van hun eigenschappen geacht een bijzondere bedreiging te vormen voor de kwaliteit van bodem, water (waaronder zeewater) en lucht.
• Door intercompartimentaal transport kunnen deze stoffen ook een schadelijke werking uitoefenen in een ander compartiment dan waarin de emissie plaatsvindt.
• Voor stoffen van de lijst van zwarte stoffen wordt een maximale brongerichte aanpak voorgestaan.
• De lijst van zwarte lijststoffen voor het milieubeleid heeft een richtinggevende betekenis voor overheden belast met de vergunningverlening en de betrokken bedrijven.

In artikel 21 en 22 van de Grondwet staat letterlijk het volgende geschreven: 13)

• art.21: De zorg van de overheid is gericht op de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu.
• art.22, lid 1: De overheid treft maatregelen ter bevordering van de volksgezondheid.

Op grond van bovengenoemd Indicatief Meerjarenprogramma Milieubeheer 1986 - 1990 had uw bedrijf "Heilijgers Bouw B.V.", ingevolge artikel 21 en 22 van de Grondwet, al vanaf 1986 de Grondwettelijke plicht om die maatregelen te treffen die nodig zijn om te zorgen dat zwarte lijststoffen als arseen (arseenzuur) en chroom VI (chroomtrioxide) middels een maximale brongerichte aanpak uit het milieu worden geweerd. Deze Gronwettelijke verplichting bent u niet nagekomen.

Naast het feit dat u deze Grondwettelijke verplichting niet bent nagekomen heeft u de bewoners van Sidhadorp in uw handleiding niet gewaarschuwd voor de daaruit voortvloeiende gevaren.

Heilijgers Bouw B.V., als producent van de gewolmaniseerde gevelbekleding met de daarbij behorende handleiding, hebben daarbij een gebrekkig product opgeleverd aan de bewoners van deze houtskeletwoningen in Sidhadorp.

Op grond van artikel 185 t/m 193 van boek 6 van het Nieuw Burgerlijk Wetboek is uw bedrijf (als producent van de geleverde gewolmaniseerde gevelbekleding met bijbehorende handleiding) civielrechtelijk (risico-) aansprakelijk voor alle schade die bij de bewoners is ontstaan ten gevolge van het hierboven beschreven gebrek in het door u geproduceerde en geleverde product. Bovendien geldt op grond van de artikelen 175 en 176 een risico-aansprakelijkheid voor producenten met betrekking tot gevaarlijke stoffen en verontreinigingen van lucht, water en bodem.

In geval het aan uw bedrijf toeleverende houtimpregneerbedrijf (Hickson Garantor Nederland B.V.?) bovengenoemde gebreken voor uw bedrijf hebben verzwegen dan heeft betreffend houtimpregneerbedrijf, als producent van het gewolmaniseerde hout, een gebrekkig product aan uw bedrijf geleverd.

In dat geval kunt u de schade die de bewoners van het Sidhadorp op uw bedrijf zullen gaan verhalen weer gaan verhalen op betreffend houtimpregneerbedrijf.

Dit heeft de minister van VROM (Margaretha de Boer) bij brieven van

21 februari 1995 en 19 augustus 1996 aan houtimpregneerbedrijf

Carl Tissen Import Export B.V. kenbaar gemaakt.

Als feitelijk bewijs daarvoor vindt u bijgevoegd:

3. De brief van 21 februari 1995, kenmerk 170295007/GM/MdB, van regionaal inspecteur van VROM (dr. H.A.M.A. de Vries) aan C. Tissen te Luyksgestel ( 1 pagina ).

4. De brief van 19 augustus 1996, kenmerk IBP 96040460, van de minister van VROM (Margaretha de Boer) aan Carl Tissen Import Export B.V. ( 1 pagina ).

Ik verzoek u kennis te nemen van de inhoud en die inhoud hier als herhaald en ingelast te beschouwen.

Over de product- en risico- aansprakelijkheid ten gevolge van een gebrek in het geleverde product schrijft de minister van VROM in die bieven letterlijk het volgende:

• Van de door u gestelde aansprakelijkheid van het ministerie van VROM kan geen sprake zijn, daar de gevolgen die optreden in het kader van het door u geproduceerde geïmpregneerde hout, voor rekening van de producent (en derhalve voor uw rekening) komen.
• Met de zinsnede over productaansprakelijkheid in de brief aan u van 21 februari 1995 werd niets anders bedoeld dan een verwijzing naar de civielrechtelijke productaansprakelijkheid. Op grond van boek 6 van het Nieuw Burgerlijk Wetboek bestaat er immers een civielrechtelijke (risico)- aansprakelijkheid van de producent ten gevolge van een gebrek. In een door hem eproduceerd product (artikelen 185 t/m 193). Bovendien geldt op grond van de artikel 175 en 176 een risico-aansprakelijkheid voor producenten met betrekking tot gevaarlijke stoffen en verontreiniging van lucht, water en bodem.  

Hiermee is feitelijk komen vast te staan dat u alle schade kunt verhalen op het toeleverende houtimpregneerbedrijf (Hickson Garantor Nederland B.V.?).

De bewoners van het Sidhadorp stellen het op prijs als zij in afstemming met Heilijgers Bouw B.V. gezamenlijk de totale schadeclaim gaan neerleggen bij het toeleverende houtimpregneerbedrijf. Op donderdag 3 februari 2005 om 20.00 uur is daarover een afstemmend overleg geregeld. Bij dat overleg zijn met name aanwezig:

• Mr. E.C.A. Vlasman, advocaat
• Dhr. L. de Melker-Worms, bewoner
• Mw. M. Bos, bewoner ,
• Dhr. S. Rijpkema, bewoner,
• Mw. E. Meijer, bewoner,
• Mw. M. Hekker, bewoner,
• Dhr. M. Mathijssen, directeur stichting
• Dhr. R. Brockhus, SDN media
• xxxxxxxxxx

Ik wil u hierbij uitnodigen om ook bij dat overleg aanwezig te zijn. Dit met als doel te komen tot een gezamenlijke schadeclaim richting het toeleverende houtimpregneerbedrijf.

Graag verneem ik van u per kerend schrijven of u van deze uitnodiging gebruik wenst te maken.

Met vriendelijke groeten

xxxxxxxxxxx

CC:

• Dhr. R. Matthijssen, directeur Stichting Woningbouw Harmonisch Leven te Lelystad.
• Mr. E.C.A. Vlasman, advocatenkantoor te Laren.
• Dhr. R.M. Brockhus, Sociale Databank Nederland ( www.sdnl.nl )
• Alle betrokken bewoners in Sidhadorp te Lelystad.

Bijlage:

Dit schrijven bevat de bijlagen 1 t/m 4, bestaande uit 12 pagina's.

Gebruikte referentie's.

0) Basisdocument arseen van januari 1990 van de RIVM, rapport nr. 758701002.
1) Verslag chemisch onderzoek van superwolmanzout-Co van Hickson Garantor B.V. van de Keuringsdienst van Waren te Groningen.
2) Blz. 1, 52, 53, 54 en 55 uit het Indicatief Meerjarenprogramma Milieubeheer 1986 - 1990 van de Tweede Kamer der Staten Generaal, vergaderjaar 1985 - 1986, 19204 nrs 1-2.
3) Blz. 1, 35 en 36 uit het Besluit kankerverwekkende stoffen en processen van 9 februari 1994 stb.91.
4) Voorblad, blz. 1, A2 en A3 uit de brochure "durf de dingen eens zwarte in te zien, dan wordt alles rooskleurig" uitgegeven door het Commissariaat-Generaal voor de Bevordering van de Arbeid (België) in verband met hun nationale informatie campagne over de beroepskankers.
5) Voorblad, blz. 5 en blz. 28 uit het Reprotox achtergronddocument S138-1 van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
6) Niet-limitatieve lijst van voor de voorplanting giftige stoffen, staatscourant nr. 170, 6 september 2004.
7) SZW-lijst van mutagene stoffen, staatscourant nr. 170, 6 september 2004.
8) Voorblad, blz. 18 en blz. 21 uit de Nationale Mac-lijst 1995, publicatieblad p145, van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
9) Voorblad, blz.4 en blz. 5 uit het protocol "arsenicum" S30-21 van de inspectiedienst SZW.
10)Voorblad, blz. 12 en 23 uit het rapport "Het onderscheiden van verduurzaamd hout in BSA ten behoeven van mobiele houtshredderinstallaties van Stichting Hout Research van 23 februari 1999, code 99.003-1
11)Blz. 2 en 10 uit Wet bodembescherming, uitvoeringsvoorschriften (C-4.1), Interventie- en streefwaarden bodemsanering, Koninklijke Vermande.
12)Artikel over "lege zeeën en rivieren" uit critisch consumeren van november 1999.
13) Artikel 21 en 22 uit de Grondwet.

email: info@wolmanzouten.nl